VUB-onderzoek onthult ongeziene wereldwijde verdwijntrend van gletsjers

Tschierva gletsjer in 2022 © Leo Hoesli

Een nieuwe internationale studie, geleid door ETH Zürich en de Vrije Universiteit Brussel (VUB), toont voor het eerst wanneer individuele gletsjers wereldwijd zullen verdwijnen. De conclusie is onrustwekkend: de aarde stevent af op een periode van ongekende gletsjeruitsterving, met een piek midden deze eeuw.

Het onderzoek, vandaag gepubliceerd in Nature Climate Change, voorspelt dat het aantal verdwijnende gletsjers zal pieken tussen 2041 en 2055. In die periode kunnen tot 4.000 gletsjers per jaar verdwijnen. De onderzoekers introduceren daarvoor een nieuw begrip: peak glacier extinction, het moment waarop de wereldwijde gletsjerverdwijning haar maximum bereikt.

Zelfs in het meest optimistische klimaatscenario waarin de opwarming wordt beperkt tot +1,5°C verdwijnen rond de piek nog jaarlijks ongeveer 2.000 gletsjers. Bij een opwarming van +4°C verdubbelt dat aantal. Volgens hoofdauteur Lander Van Tricht (ETH Zürich / WSL / VUB) markeert dit een fundamenteel kantelpunt voor landschappen, ecosystemen en gemeenschappen die sterk afhankelijk zijn van gletsjers.

De impact verschilt sterk per regio. In de Alpen en de Kaukasus kan binnen 10 tot 20 jaar al meer dan de helft van de gletsjers verdwijnen. In regio’s zoals Alaska, Svalbard en Arctisch Canada ligt de piek later, doordat hun grotere gletsjers trager reageren op klimaatverandering.

Ook de langetermijnvooruitzichten zijn scherp. Tegen 2100 zou bij een opwarming van +1,5°C nog bijna de helft van de huidige gletsjers kunnen overleven. Onder de huidige klimaatbeloftes (+2,7°C) blijft daarvan slechts zo’n 20 procent over, en bij +4°C minder dan 10 procent. In de Europese Alpen zouden bij +2,7°C nog slechts ongeveer 110 gletsjers resteren, en amper 20 bij +4°C. Zelfs de iconische Aletschgletsjer zou dan grotendeels verdwijnen en enkel in kleine ijsfragmenten voortbestaan.

Volgens de onderzoekers ligt de sleutel bij het klimaatbeleid van vandaag. Hoe sneller de temperatuurstijging wordt afgeremd en gestabiliseerd, hoe kleiner en korter de uitstervingspiek. Dat verschil bepaalt of er midden deze eeuw 2.000 of 4.000 gletsjers per jaar verdwijnen.

Gletsjers zijn niet alleen cruciale waterreservoirs, maar ook toeristische trekpleisters en culturele symbolen. Wereldwijd ontstaan rouwrituelen rond verdwijnende ijsreuzen, zoals gletsjerbegrafenissen in IJsland, Zwitserland en Nepal. De studie onderstreept dat achter elke verdwijnende gletsjer een gemeenschap, een landschap en een geschiedenis schuilgaan.

De publicatie valt samen met het einde van het VN-Internationaal Jaar van de Bescherming van Gletsjers (2025) en de start van het VN-Decennium voor Cryosferische Wetenschappen (2025–2034). Ze benadrukt de dringende nood aan ambitieus klimaatbeleid: een vroegere en beperktere uitstervingspiek biedt nog uitzicht op een hoopvollere toekomst met meer ijs dan nu dreigt te verdwijnen.

Lees meer