Kansen bouwen, elke dag opnieuw: het verhaal achter het GO! Atheneum Caroline Pauwels

Eric De Ripainsel
13 mrt
4 minuten om te lezen

Hoe geef je jongeren gelijke kansen wanneer hun startpositie niet dezelfde is? In dit interview vertelt directeur Bastiaan Libeer hoe het GO! Atheneum Caroline Pauwels dagelijks werkt aan talentontwikkeling, vertrouwen en toekomstkansen voor elke leerling. Ontdek het verhaal achter de cijfers — en waarom betrokkenheid van buitenaf (met onder andere het benefietevent van OSB-VUB) zo belangrijk is.

Het GO! Atheneum Caroline Pauwels in Sint-Jans-Molenbeek vertrekt vanuit een duidelijke missie: leerlingen voorbereiden op een succesvolle doorstroom naar het hoger onderwijs. Dat betekent niet alleen kennis overbrengen, maar ook jongeren de vaardigheden meegeven die nodig zijn om zelfstandig te leren en hun weg te vinden in een academische omgeving. In een stedelijke context waar kansarmoede voor sommige gezinnen een dagelijkse realiteit is, vraagt dat van een school extra aandacht, begeleiding en betrokkenheid.

Volgens Bastiaan Libeer, directeur van de school, manifesteert kwetsbaarheid zich vaak minder in spectaculaire problemen dan in kleine verschillen in routines en verwachtingen.

“Je merkt de kwetsbaarheid vooral in de routines en gewoontes die niet aanwezig zijn om tot goede schoolresultaten te komen. De goede wil is er altijd, maar kwetsbare gezinnen hebben niet altijd de knowhow om die goede wil om te zetten in concrete ondersteuning van het studieproces.”

Daarom zet de school bewust sterk in op studievaardigheden. Leerlingen leren er niet alleen de leerstof, maar ook hoe ze moeten plannen, studeren en reflecteren over hun eigen leerproces. Die aanpak geldt voor alle leerlingen. Zelfs wie gemakkelijk goede punten haalt, wordt daarin meegenomen, omdat talent alleen niet altijd volstaat om op langere termijn succesvol te blijven leren.

Naast studievaardigheden speelt ook de sociale context een belangrijke rol. Sommige leerlingen groeien op in een omgeving waar weinig rolmodellen aanwezig zijn, die het pad naar het hoger onderwijs kennen. Voor een aantal jongeren betekent het zelfs dat zij de eerste in hun familie zijn die een universiteit overwegen. Dat maakt hun traject bijzonder, maar soms ook onzeker.

“Sommige leerlingen zijn de eerste in hun familie die naar een universiteit gaan. Dat brengt veel meer teweeg dan je op het eerste zicht zou vermoeden.”

Om leerlingen zo goed mogelijk te begeleiden, werkt de school met een systeem van klascoaches. Elke klas heeft een begeleider die wekelijks met leerlingen werkt rond thema’s zoals leren leren, studiekeuze en sociale vaardigheden. Daarnaast vinden er individuele gesprekken plaats waarin leerlingen persoonlijk kunnen worden opgevolgd.

De school maakt ook gebruik van data en digitale tools om signalen van kwetsbaarheid vroeg te detecteren. Zo worden leerlingen meerdere keren per jaar bevraagd over hun welbevinden via een app, en wordt gewerkt aan een systeem dat indicatoren zoals aanwezigheid, resultaten en oudercontacten combineert om mogelijke problemen sneller te herkennen.

Toch blijven menselijke relaties centraal staan. Vertrouwen opbouwen met leerlingen en ouders is essentieel, zeker wanneer financiële of sociale problemen moeilijk bespreekbaar zijn. Schaamte speelt daarbij vaak een rol. Zo kan de lunchpauze soms een moment zijn waarop verschillen zichtbaar worden.

“Sommige leerlingen geven ons de indruk dat ze al gegeten hebben of dat ze hun lunch vergeten zijn. Er zit vaak veel schaamte achter.”

Om die drempels te verlagen, probeert de school praktische oplossingen te bieden, zoals gratis soep of broodjes aan een symbolische prijs. Tegelijk probeert het team steeds vanuit samenwerking te vertrekken. Ouders tonen vaak veel goede wil, ook wanneer de omstandigheden moeilijk zijn. Dat blijkt onder meer uit het aantal afbetalingsplannen dat momenteel loopt binnen de school.

Voor het schoolteam vraagt deze realiteit een grote inzet. Leerkrachten worden regelmatig geconfronteerd met leerlingen die onder chronische stress leven. Die stress kan een directe invloed hebben op het leervermogen: sommige leerlingen sluiten zich af, anderen reageren met weerstand of proberen taken krampachtig correct uit te voeren. Het herkennen en begeleiden van die situaties vraagt tijd, ervaring en professionele ondersteuning.

Toch blijft het vertrouwen in de kracht van onderwijs centraal staan. Wanneer er een sterke relatie ontstaat tussen school, leerling en gezin, kan begeleiding een groot verschil maken. Het zijn vaak die menselijke contacten die het verschil maken in het traject van een jongere.

In dat licht krijgt ook het benefietinitiatief van de Oudstudentenbond van de VUB een bijzondere betekenis. Het project wil extra kansen creëren voor leerlingen die met financiële drempels geconfronteerd worden. Maar minstens even belangrijk is het signaal dat het geeft: dat mensen buiten de school zich mee betrokken voelen bij de toekomst van deze jongeren.

“Het is een enorme opsteker voor leerlingen wanneer ze merken dat mensen die ze niet kennen zich toch om hen bekommeren.”

Voor veel jongeren is dat een krachtige boodschap. Het toont dat hun inzet wordt gezien en dat een bredere gemeenschap achter hen staat.

Want uiteindelijk gaat het om één doel: ervoor zorgen dat talent zich kan ontwikkelen, ongeacht de omstandigheden waarin een leerling opgroeit.

Armoedebestrijding is geen randverhaal.Het is een voorwaarde om onderwijs te laten werken.

Samen kunnen we helpen om kansen te creëren voor leerlingen van het GO! Atheneum Caroline Pauwels, helemaal in de geest van Caroline Pauwels zelf.