J’accuse: alarm over mensonwaardige toestanden in Belgische gevangenissen

De overbevolking in de Belgische gevangenissen heeft een historisch dieptepunt bereikt. Vandaag slapen 672 gedetineerden op de grond, vaak in cellen die nooit bedoeld waren voor meerdere personen. Volgens de vrijzinnig humanistische koepel deMens.nu en haar lidorganisaties is de situatie onhoudbaar en worden de fundamentele mensenrechten dagelijks geschonden.

In een scherpe oproep hekelen zij een systeem dat gevangenissen heeft herleid tot plekken van ontmenselijking. Drie personen in een cel voor één, matrassen op de vloer en het ontbreken van privacy maken van detentie geen straf meer, maar een vorm van vernedering. Die structurele overbevolking verstikt bovendien elke vorm van begeleiding: psychologische zorg, re-integratie en perspectief verdwijnen naar de achtergrond.

De auteurs wijzen erop dat de maatschappelijke onverschilligheid bijzonder gevaarlijk is. Meer dan 99 procent van de gedetineerden zal ooit terugkeren naar de samenleving. Wie mensen jarenlang opsluit in traumatiserende omstandigheden en hen daarna zonder begeleiding loslaat, vergroot niet alleen persoonlijk leed, maar ook de risico’s voor de samenleving als geheel. De manier waarop een land zijn gevangenen behandelt, is volgens hen een maatstaf voor zijn beschavingsniveau en op dat vlak schiet België vandaag ernstig tekort.

Ook het gebrek aan nazorg na het einde van de straf wordt aangeklaagd. Veel ex-gedetineerden belanden zonder opvang, begeleiding of toekomstperspectief opnieuw op straat. Dat ondermijnt elke kans op herstel en herintegratie, terwijl die net essentieel zijn voor een veilige en rechtvaardige samenleving.

Met deze publieke aanklacht willen de ondertekenaars, vertegenwoordigers uit de vrijzinnig humanistische wereld, de juridische sector en de morele dienstverlening, het zwijgen doorbreken. Wegkijken, zo stellen zij, maakt medeplichtig. De oproep is duidelijk: de maat is vol, en structurele verandering is dringend nodig, niet alleen voor gedetineerden, maar voor de samenleving als geheel.

Lees meer